Waarde uit water

Ook de procesindustrie staat voor de uitdaging om meer en beter te produceren met minder. Een concept in deze lijn is grondstofbesparende watervalorisatie. Een vraaggesprek hierover met Annita Westenbroek, directeur Dutch Biorefinery Cluster.

Dutch Biorefinery Cluster
Het Dutch Biorefinery Cluster (DBC) is een industrieel, cross-sectoraal samenwerkingsverband dat in 2010 is opgericht om meer waarde te halen uit Nederlandse biomassa. Aangesloten zijn bedrijven uit de agro-food, tuinbouw en papierindustrie - die voor hun bedrijfsprocessen afhankelijk zijn van water. Het DBC behandelt uiteenlopende cases; per case kijkt het naar wat de symbiosemogelijkheden tussen de bedrijven zijn. Bijvoorbeeld een case waar bedrijf A schoon water afstoot, terwijl bedrijf B koelwater nodig heeft. Een andere case heeft betrekking op het verloren gaan van mineraalrijk water, terwijl er bedrijven zijn die voor hun bedrijfsprocessen mineralen inkopen.”

Wat verstaan we onder watervalorisatie?

“Valoriseren betekent zoiets als waarde geven. Door grondstoffen aan industrieel afvalwater te onttrekken, geef je waarde aan het water. Watervalorisatie is als het ware het tegenovergestelde van het zuiveren van het afval- of proceswater: de waardevolle componenten dat het bevat isoleren en winnen. Zo heeft proceswater afkomstig van de agro-food en papierindustrie een sterk geconcentreerde oplossing van organische componenten die – zeker in het licht van grondstoffen-schaarste – interessant voor hergebruik zijn.

Aan watervalorisatie zitten twee aspecten. In de eerste plaats het zonde om water te lozen wanneer het nog is te hergebruiken. Anderzijds: als je het water zuivert, moet je dat zo snel mogelijk na het ontstaan van de vervuiling doen. De aard van de vervuiling is dan beter gedefinieerd en de concentratie hoger. Dat betekent dat het goedkoper is deze met scheidingsprocessen te isoleren. Wanneer een stroom (bijvoorbeeld door menging met andere stromen in het riool) sterk verdund wordt, zijn scheidingstechnieken minder rendabel.

Naast componenten bevat water energie in de vorm van warmte. Wanneer je het water hergebruikt, win je ook deze energie terug en voorkom je elders een opwarmstap. Waar het DBC zich dus voor inzet, is dat we meer met ons water kunnen doen als we er slimmer mee omgaan.”

Klinkt logisch en welkom. Waarom is watervalorisatie nog geen wijd verspreid fenomeen in Nederland?

“Verantwoordelijk voor de waterhuishouding in Nederland zijn de waterschappen. Zij beheren de waterzuiveringsinstallaties, waar het rioolwater wordt gezuiverd om vervolgens schoon water te leveren. Hiervoor betalen bedrijven en burgers waterschapsbelasting. Veel bedrijven hebben een eigen waterzuivering. In het kader van duurzaamheid en kostenbesparing, zijn er steeds meer bedrijven die innoveren verregaande interne kringloopsluiting en isolatie van componenten uit het afvalwater. Een bij ons aangesloten bedrijf bleek in staat verontreinigd water te ontdoen van waardevolle componenten (struviet en biogas), welke als bijproduct een waarde vertegenwoordigen. Maar omdat het waterschap daardoor minder efficiënt draaide, kreeg het bedrijf het dringende verzoek om het proceswater weer meer te vervuilen en daar ook de bijbehorende verontreinigingsheffing voor te betalen.”

En dat is geen stimulans.

“Dat is als een wasstraat die een boete oplegt omdat je niet vaak genoeg langskomt omdat je een systeem hebt bedacht waardoor je auto minder vies wordt. Maar in dat geval noemen we dit het ‘ondernemersrisico’ van de wasstraat. Probleem is dat waterschappen overheidsorganen zijn en dus geen ondernemingsrisico hebben. Als zij door jouw duurzame innovaties minder goed kunnen opereren, dan mogen zij een boete opleggen.

Wat we willen, is een systeem waarin bedrijven én waterschappen gezamenlijk duurzamer functioneren. Dat is technisch zeer goed mogelijk, maar het huidige systeem van verontreinigingsheffing houdt het tegen. Bedrijven die hun best doen om hun afvalwater zo schoon mogelijk aan te bieden, moeten beloond worden. Overigens is de Unie van Waterschappen geassocieerd lid van het DBC, en zijn de innovatoren van de Energie- en Grondstoffenfabriek betrokken bij het thema watervalorisatie. Daarin ervaren we een positieve bereidwilligheid om dit bespreekbaar te maken.”

Is er nog een andere ontwikkeling die kan helpen om watervalorisatie op de kaart te zetten?

“Een prijsstijging van water. Hoewel het zuiveren van water een dure operatie is, is water zelf goedkoop. De economische drive achter watervalorisatie is niet om water te besparen, maar om de waardevolle componenten eruit te filteren. Maar ook dat – de prijs van water - zal ooit veranderen. Nee, als je nu naar buiten kijkt (het is juni en het spoelt), geloof je me bijna niet.”

Aanmelden nieuwsbrief

Op de hoogte blijven van het laatste nieuws, producten en aanbiedingen? Schrijf je in voor de nieuwsbrief

Deel dit artikel

Reacties (0)

Reageren